Πώς η Γερμανία “κρύβει” -νόμιμα- το χρέος της κάτω από το χαλί, αλλά κανείς άλλος δεν ακολουθεί το γερμανικό μοντέλο

Αν κανείς υπολόγιζε το γερμανικό δημόσιο χρέος με τον τρόπο που το υπολογίζουν στην Ιταλία, την Ελλάδα ή την Ισπανία, θα βρισκόταν ξαφνικά με ένα χρέος κατά 20% μεγαλύτερο ως ποσοστό του ΑΕΠ από εκείνο που παρουσιάζει σήμερα. Και κατά συνέπεια, με πολύ μικρότερη ευκολία θα μπορούσε να διαθέτει τα δεκάδες δισ. ευρώ που κινητοποιεί για να αντιμετωπίσει την κρίση της πανδημίας.

Το “Μυστικό” της Γερμανίας

Το “μυστικό” της –που δεν είναι μυστικό για τους περιβόητους Θεσμούς– στηρίζεται σε έναν απολύτως νόμιμο για τα δεδομένα της Ευρωζώνης συνδυασμό “οργάνωσης” του δημοσίου. Η Γερμανία είναι ένα ομοσπονδιακό κράτος, και οι περιφέρειές της ή αλλιώς κρατίδια, διαθέτουν τους δικούς τους προϋπολογισμούς, των οποίων συνταγματικά το χρέος δεν συνυπολογίζεται στο χρέος της κεντρικής κυβέρνησης.

Το χρέος των κρατιδίων της Γερμανίας, για να γίνει κατανοητό το “μοντέλο”, ξεπερνά αυτή την στιγμή τα 600 δισ. ευρώ. Αν συνυπολογίσει το χρέος των κρατιδίων στο χρέος της Κεντρικής Κυβέρνησης της Γερμανίας, αυτό αυξάνεται κατά 20% ως προς το ΑΕΠ.

Ο Ρόλος της KFW

Το ενδιαφέρον στο “μοντέλο” αυτής της λειτουργίας όμως δεν σταματά εκεί, καθώς στο χρέος αυτό θα πρέπει να προστεθούν άλλα 500 δισ. ευρώ που αφορούν σε συμβόλαια υποχρεώσεων προς την “κρατική/ιδιωτική” τράπεζα, την KFW (kreditanstalt fur Wiederaufbau), η οποία δανείζει τα κρατίδια αλλά και επιχειρήσεις. Η KFW είναι μία “ιδιωτική” τράπεζα της οποίας ιδιοκτήτες είναι κατά 80% το γερμανικό κράτος και κατά 20% τα γερμανικά κρατίδια.

Η KFW, πέραν του ρόλου που έχει παίξει στο παρελθόν για τη στήριξη του τραπεζικού συστήματος, έχει γίνει πολλές φορές το βασικό εργαλείο χρηματοδότησης σε περιόδους κρίσης, όπως η τρέχουσα για τις γερμανικές επιχειρήσεις, και παραμένει ο βασικός μέτοχος στην Deutsche Post και στην Deutsche Telekom (η τελευταία παραμένει ο βασικός ιδιοκτήτης του ΟΤΕ).

Η KFW λόγω της μετοχικής της σύνθεσης έχει “AAA” αξιολόγηση και τα ομολογά της αντιμετωπίζονται ως ισάξια του Bund, με αποτέλεσμα να μπορεί να δανείζεται και να δανείζει με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους στις οικονομίες των κρατιδίων, τόσο τους δημόσιους όσο και τους ιδιωτικούς φορείς της οικονομίας. Και όλα αυτά βέβαια παραμένουν εκτός των ορίων της δημοσιονομικής “αποτύπωσης” της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και δεν εντάσσονται στο δημόσιο χρέος της Γερμανίας.

Το Γερμανικό Μοντέλο σε Συγκριτική Προοπτική

Η “λειτουργία” αυτή είναι απολύτως νόμιμη σύμφωνα με τους δημοσιονομικούς κανόνες της Κομισιόν και σαν τέτοια επιτρέπει στη Γερμανία να έχει μία “πηγή” χρηματοδοτικής στήριξης τόσο του δημόσιου (στα κρατίδια) όσο και του ιδιωτικού τομέα, η οποία στηρίζεται (κατά 50% τουλάχιστον) στις αγορές (με ομολογιακά δάνεια αρνητικών επιτοκίων) και να μην επιβαρύνει ταυτόχρονα τη δημοσιονομική διαχείριση της Κυβέρνησης.

Το παράδοξο είναι γιατί το “μοντέλο” αυτό, που είναι κοινό “μυστικό” στους δημοσιονομικούς διαχειριστές στις Βρυξέλλες, αλλά και στις άλλες χώρες μέλη της Ευρωζώνης, δεν χρησιμοποιείται ακόμα και με συνθήκες πανδημίας και ύφεσης από κανέναν άλλο… Ούτε καν σε κάποια παραλλαγή του, εκτός από κάτι ανάλογους μηχανισμούς αλλά σε πολύ μικρότερη κλίμακα στη Γαλλία.

Συμπέρασμα

Η Γερμανία χρησιμοποιεί ένα απολύτως νόμιμο μοντέλο για να “κρύψει” το πραγματικό της δημόσιο χρέος, διαχωρίζοντας το χρέος των κρατιδίων από αυτό της κεντρικής κυβέρνησης και χρησιμοποιώντας την KFW ως κύριο εργαλείο χρηματοδότησης. Αυτό της επιτρέπει να διατηρεί χαμηλότερα επίπεδα χρέους στην επίσημη δημοσιονομική της αποτύπωση, ενώ παράλληλα έχει πρόσβαση σε σημαντικά κεφάλαια για την αντιμετώπιση οικονομικών κρίσεων. Ωστόσο, κανένα άλλο κράτος μέλος της Ευρωζώνης δεν ακολουθεί πλήρως αυτό το μοντέλο, γεγονός που θέτει ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα και τη διαφάνεια των δημοσιονομικών πρακτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.