Πόρισμα επιτροπής Αλιβιζάτου για την αστυνομική βία

Το πόρισμα της επιτροπής Αλιβιζάτου για τη διοικητική διερεύνηση πειθαρχικών παραπτωμάτων του ένστολου προσωπικού της Ελληνικής Αστυνομίας, κατέθεσε στη Βουλή ο Υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη, Λευτέρης Οικονόμου, έπειτα από επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή Αχαΐας Κώστα Μάρκου του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία.

Πρόκειται για κείμενο έξι σελίδων με συμπεράσματα και προτάσεις πολλές εκ των οποίων, όπως υπογράμμισε ο κ. Οικονόμου, έχουν ήδη υιοθετηθεί από την πολιτική και φυσική ηγεσία της ΕΛΑΣ.

Η 5μελής επιτροπή είχε συσταθεί στις 29 Νοεμβρίου 2019 με απόφαση του υπουργού Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, υπό την προεδρία του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Ν. Αλιβιζάτου για την «τακτική παρακολούθηση της διαδικασίας υλοποίησης παρατηρήσεων και πορισμάτων του Συνηγόρου του Πολίτη που αφορούν στη διοικητική διερεύνηση πειθαρχικών παραπτωμάτων» της Αστυνομίας.

Στην επιτροπή μετέχουν επίσης οι Β. Χρήστου, επίκουρη καθηγήτρια συνταγματικού δικαίου του ΕΚΠΑ, καθώς και ο Β. Μάλλιος, διδάκτωρ Νομικής ΕΚΠΑ, εκπρόσωπος του Υπουργείου στην Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ).

Τα συμπεράσματα της Επιτροπής Αλιβιζάτου περιγράφουν με τα πλέον μελανά χρώματα την αστυνομική πρακτική αλλά και τις τακτικές συγκάλυψης των περιστατικών αστυνομικής βίας κατά πολιτών. Πιο συγκεκριμένα:

Συμπεράσματα

• Απροθυμία των ανακριτικών οργάνων της ΕΛΑΣ να συνεργαστούν με τον Συνήγορο του Πολίτη. Επισημαίνεται ιδίως η μη λήψη καταθέσεων από κρίσιμους μάρτυρες, η μη υποβολή καίριων ερωτήσεων και η παράλειψη της εξέτασης των ιατρών που επιλήφθηκαν των υποθέσεων.
• Μεροληψία των ανακριτικών αστυνομικών οργάνων, η οποία εκδηλώνεται με την κατά σύστημα αποδοχή εντυπωσιακά «όμοιων» καταθέσεων από τους εμπλεκόμενους αστυνομικούς και την απόδοση πολύ μεγαλύτερης βαρύτητας στις μαρτυρικές καταθέσεις πολιτών χωρίς αυτό να δικαιολογείται.
• Συστηματική καθυστέρηση στην υποβολή εγγράφων που ζητεί ο Συνήγορος του Πολίτη.
• Μη συμμόρφωση προς τα πορίσματα του Συνηγόρου του Πολίτη, με αποτέλεσμα να αναπέμπονται υποθέσεις στην ΕΛΑΣ για περαιτέρω έρευνα. Έτσι, επι των 20 υποθέσεων που μελετήθηκαν από τα μέλη της Επιτροπής μας, υπήρξαν 10 αναπομπές. Ακόμα ενδεικτικότερα, δεύτερη αναπομπή σημειώθηκε σε 5 περιπτώσεις δηλαδή στο 25% του συνόλου.
• Πλημμελής αιτιολογία των αποφάσεων των πειθαρχικών οργάνων της ΕΛΑΣ, ιδίως στο πεδίο της έρευνας του ρατσιστικού κινήτρου.

Προτάσεις

• Επαναφορά ατομικών διακριτικών στις στολές όλων των αστυνομικών οργάνων.
• Τοποθέτηση καμερών στο εσωτερικό των αστυνομικών οχημάτων, στα κρατητήρια και στα γραφεία που διεξάγονται ανακρίσεις.
• Προστασία των θυμάτων αστυνομικής βίας.
• Αιτιολόγη του σχεδιασμού επαρκούς επιχείρησης, ειδικά αν σε αυτή έγινε χρήση όπλων.
• Εξάλειψη των λόγων για τους οποίους αναστέλλεται η πρόοδος των ανακρίσεων στο πλαίσιο της ΕΛΑΣ.
• Συστηματική διδασκαλία των δικαιωμάτων των ανθρώπων στις αστυνομικές σχολές.
• Άμεση συμμόρφωση προς τις καταδικαστικές αποφάσεις του ΕΔΔΑ και έκφραση συγγνώμης στα θύματα ή τις οικογένειές τους.
• Ενίσχυση του Συνηγόρου του Πολίτη.
• Ενδεχόμενη μετατροπή της Επιτροπής από άτυπο σε νομοθετικά προβλεπόμενο ανεξάρτητο όργανο.

Γενικό Συμπέρασμα

Αν και, εκ παραδόσεως, η Ελληνική Αστυνομία έχει δώσει και εξακολουθεί να παρέχει αρκετές αφορμές, δεν είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι τα όργανά της εμπλέκονται σε περιστατικά αστυνομικής βίας περισσότερο από τα όργανα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Συνεπώς, η σημειούμενη αστυνομική βία στη χώρα μας ίσως να μην συνιστά καθ’ εαυτήν ελληνική ιδιομορφία, παρά τις εξάρσεις που κατά καιρούς επισημαίνονται. Αντίθετα, ελληνική ιδιαιτερότητα συνιστά η ατιμωρησία των εμπλεκόμενων αστυνομικών οργάνων, όπως προκύπτει μεταξύ άλλων από τις επανειλημμένες καταδίκες της χώρας μας από διεθνείς οργανισμούς. Η αποφασιστική αντιμετώπισή της, υπό τις σημερινές τουλάχιστον συνθήκες, μπορεί να γίνει μόνο με την ανάθεση ελεγκτικών αρμοδιοτήτων όχι μόνον σε αστυνομικά αλλά και σε ανεξάρτητα όργανα. Το αποφασιστικό βήμα έγινε με την εμπλοκή του Συνηγόρου του Πολίτη. Για τη διασφάλιση, εν τούτοις, της συμμόρφωσης της ΕΛΑΣ προς τα πορίσματα του τελευταίου, είναι αναγκαίο η σχετική προσπάθεια να συνεχιστεί.