Ο Κύβος Ερρίφθη: Το Κυβερνητικό Σχέδιο για Νέες Συλλογικές Συμβάσεις

Οδικό χάρτη, ώστε σε έξι μήνες από την υπερψήφιση της Κοινοτικής Οδηγίας για τον κατώτατο μισθό, να έχουν μπει οι βάσεις για αλλαγές και παρεμβάσεις και στο πεδίο των Συλλογικών Συμβάσεων, ετοιμάζει το Υπουργείο Εργασίας.

Στόχος η Στήριξη των Μισθών στον Ιδιωτικό Τομέα

Πρόκειται για πρωτοβουλία που εμπεριέχεται στην Οδηγία, η οποία πρέπει να γίνει νόμος του κράτους έως τα μέσα Νοεμβρίου. Με τις ΣΣΕ στη χώρα να κινούνται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, αποτελεί κύριο στόχο της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου να δοθεί ένα επιπλέον ερέθισμα για να στηριχθούν οι μισθοί στον ιδιωτικό τομέα.

Μέχρι τη συμπλήρωση του σχετικού οδικού χάρτη, αναμένεται να επανεξεταστούν όλα εκείνα τα μνημονιακά μέτρα που καταγγέλλουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ότι εμποδίζουν την υπογραφή νέων Συλλογικών Συμβάσεων. Σε αυτά, κυρίαρχη θέση έχει η επεκτασιμότητα των συμβάσεων στο σύνολο των επιχειρήσεων ενός κλάδου και τα κριτήρια που διέπουν τη διαδικασία, καθώς και η λειτουργία του Οργανισμού Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ), ώστε να διευκολύνονται εφεξής οι ΣΣΕ.

Δεν Βοηθούν Αρκετά οι Αυξήσεις στον Κατώτατο Μισθό

Σε πρώτη φάση, γίνεται πλέον αντιληπτό ότι μόνο η έμπρακτη στήριξη των ΣΣΕ μπορεί να οδηγήσει σύντομα σε υψηλότερες αποδοχές. Οι διαδοχικές αυξήσεις στους κατώτατους μισθούς μπορεί να επηρεάζουν περίπου 600.000 εργαζόμενους, αλλά δεν βοηθούν όσο θα έπρεπε στο πεδίο των μέσων, ονομαστικών και πραγματικών μισθών.

Γι’ αυτό, η πρόσφατη έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ ανέδειξε ότι το τελευταίο τρίμηνο του 2023 έκλεισε με το πραγματικό μέσο εισόδημα από εργασία στην Ελλάδα μόλις στο 90% της αγοραστικής δύναμης σε σχέση με το 2019, έναντι 97% στην Ε.Ε. των 27 κρατών-μελών.

Αντίθεση μεταξύ Παραγωγικότητας και Μισθών

Η πτώση του ονομαστικού πραγματικού μέσου εισοδήματος, ως συνέπεια κυρίως της αύξησης των καταναλωτικών αγαθών που δεν συνοδεύτηκε από ανάλογη αύξηση αμοιβών, εντοπίζεται σχεδόν σε όλους τους κλάδους της οικονομίας. Αυτό συμβαίνει ενώ η παραγωγικότητα της εργασίας είναι υψηλότερη σε σχέση με το 2019.

Αύξηση Παραγωγικότητας:

• Βιομηχανία: +1,6%
• Μεταποίηση: +20,4%
• Κατασκευές: +7,4%
• Χονδρικό και Λιανικό Εμπόριο: +4,5%
• Ενημέρωση και Επικοινωνία: +29,1%

Ωστόσο, ο μέσος κατά κεφαλήν πραγματικός κλαδικός μισθός, ελλείψει ΣΣΕ, δεν παρουσιάζει αντίστοιχη αύξηση.

Μεταβολή Μισθών:

• Ενημέρωση και Επικοινωνία: +22,3% (υπολείπεται κατά 6,8 μονάδες από την παραγωγικότητα)
• Βιομηχανία: -13,5% σε σχέση με το 2019
• Μεταποίηση: -2,3%
• Κατασκευές: -14,6%
• Χονδρικό και Λιανικό Εμπόριο, Μεταφορές, Καταλύματα και Εστίαση: -7,7%
• Χρηματοοικονομικές και Ασφαλιστικές Δραστηριότητες: -26,1%

Περισσότερες Συμβάσεις Ορισμένου Χρόνου

Ένα επιπλέον στοιχείο που κάνει ακόμα πιο επιτακτική τη στήριξη των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας είναι οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Σύμφωνα με στοιχεία του 2023, το ποσοστό των εργαζομένων στην Ελλάδα που δούλευαν με συμβάσεις ορισμένου χρόνου ανήλθε στο 12,8%, είτε επειδή δεν βρήκαν θέση μόνιμης απασχόλησης είτε λόγω της φύσης της εργασίας.

Με δεδομένο ότι το αντίστοιχο ποσοστό στην Ε.Ε. ήταν 8%, προκύπτει ότι στη χώρα οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου είναι 50% περισσότερες από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο μικρότερων αποδοχών για όσους τις συνάπτουν, καθώς είναι για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ΣΣΕ θα μπορούσαν να προσφέρουν λύση, οριοθετώντας ένα πιο σταθερό καθεστώς απασχόλησης και περιορίζοντας τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου.

Σημαντική Υστέρηση στις Συνθήκες Απασχόλησης

Οι ΣΣΕ καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό και τις συνθήκες απασχόλησης. Τα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας, μέσω έρευνας του Eurofound με έτος αναφοράς το 2021, δείχνουν ότι πάνω από ένας στους τρεις εργαζόμενους στην Ελλάδα (34,4%) εργάστηκε περισσότερες από 48 ώρες την εβδομάδα. Πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση στην Ε.Ε., με τη Ρουμανία να ακολουθεί 8,8 μονάδες χαμηλότερα.

Επιπλέον, το 30,3% των εργαζομένων στην Ελλάδα δηλώνει ότι το ωράριο εργασίας δεν εναρμονίζεται με τις οικογενειακές ή κοινωνικές υποχρεώσεις. Σχεδόν έξι στους δέκα εργαζόμενους (58,2%) δήλωσαν το 2023 ότι εργάστηκαν εκτός του τυπικού ωραρίου εργασίας, σε βάρδιες ή κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Το ποσοστό αυτό είναι 24,3 μονάδες υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 33,9%.

Όλα αυτά τα στοιχεία, γνωστά στο Υπουργείο Εργασίας, υπογραμμίζουν την ανάγκη στήριξης των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, που, πέρα από τους μισθούς, καθορίζουν και τα ωράρια απασχόλησης.

__